काठमाडौं । नेपालको पहिलो व्यवस्थित सडक सुरुङमार्ग नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग सोमबारदेखि औपचारिक रूपमा सञ्चालनमा आएको छ। पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्साल, नेपालस्थित जापानी राजदूत मायदा तोरु र जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका)का अध्यक्ष डा. तानाका अकिहिकोले संयुक्त रूपमा सुरुङमार्गको उद्घाटन गरेका हुन्। करिब ८० महिनापछि सञ्चालनमा आएको यो आयोजना नेपालका लागि पूर्वाधार विकासको ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।
आयोजनाका उपनिर्देशक सञ्जय पन्थीका अनुसार सुरुवाती केही दिन एम्बुलेन्स, सुरक्षा निकाय तथा अन्य अत्यावश्यक सेवाका सवारीसाधनलाई मात्र सुरुङमार्ग प्रयोग गर्न दिइनेछ। यस अवधिमा सुरक्षा तथा सञ्चालन प्रणालीको परीक्षण गरिनेछ र परीक्षण सम्पन्न भएपछि सबै प्रकारका अनुमति प्राप्त सवारीसाधनका लागि मार्ग खुला गरिनेछ। परीक्षण अवधिभर कुनै पनि सवारीबाट शुल्क नलिइने व्यवस्था गरिएको छ।
नियमित सञ्चालनपछि भने सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीसाधनले तोकिएको शुल्क तिर्नुपर्नेछ। कार तथा भ्यानले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ६० रुपैयाँ, मिनीबस, ट्रक र टिपरले प्रवेश गर्दा ११५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ८० रुपैयाँ तथा बस र ठूला ट्रकले काठमाडौं आउँदा २६० रुपैयाँ र बाहिरिँदा २०० रुपैयाँ तिर्नुपर्ने सडक विभागले जनाएको छ। पैदलयात्री, मोटरसाइकल, तीनपाङ्ग्रे सवारी तथा पेट्रोलियम पदार्थ वा विस्फोटक सामग्री बोकेका सवारीसाधनलाई भने सुरुङमार्ग प्रयोग गर्न अनुमति दिइने छैन।
कुल २ हजार ६८८ मिटर लामो आयोजनाअन्तर्गत मुख्य सुरुङ र आपत्कालीन उद्धारका लागि छुट्टै उद्धार सुरुङ निर्माण गरिएको छ। चन्द्रागिरी नगरपालिका–१ दहचोक (टोटीपाखा) बाट सुरु हुने सुरुङमार्ग धादिङको धुनिबेँसी नगरपालिका–स्थित सिस्नेखोलासम्म जोडिएको छ। सुरुङभित्र सिसिटिभी निगरानी, दमकल, आकस्मिक उद्धार प्रणाली, सञ्चार सुविधा, सुरक्षा संयन्त्र तथा पर्याप्त अक्सिजन प्रवाहसहित आधुनिक पूर्वाधार जडान गरिएको छ।
जापानको हाज्मा एन्डो कर्पोरेसनले निर्माण गरेको यस आयोजनामा जापान सरकारको करिब २१ अर्ब रुपैयाँ सहुलियतपूर्ण ऋण र नेपाल सरकारको करिब ६ अर्ब रुपैयाँ लगानी रहेको छ। सुरुङमार्ग सञ्चालन तथा व्यवस्थापनका लागि सेवा प्रदायक छनोट भइसकेको छ भने विद्युतीय माध्यमबाट शुल्क भुक्तानी गर्ने व्यवस्था समेत मिलाइएको छ।
यस सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएपछि नागढुङ्गा सडकखण्डमा हुने ट्राफिक जाम घट्ने, इन्धन बचत हुने तथा काठमाडौं–धादिङ आवतजावतको यात्रा समय करिब एक घण्टासम्म छोटिने अपेक्षा गरिएको छ। ४२ महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको आयोजना कोभिड–१९ महामारी र प्राविधिक जटिलताका कारण ढिलो सम्पन्न भएको हो। यसको शिलान्यास तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले गरेका थिए भने मुख्य सुरुङको ‘ब्रेकथ्रु’ तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को उपस्थितिमा सम्पन्न भएको थियो।
