काठमाडौं । नेपालजस्तो कृषि प्रधान देशमा खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न राष्ट्रिय खाद्य बैंक स्थापना गर्नुपर्ने आवश्यकता बढ्दै गएको सरोकारवालाले बताएका छन्। उत्पादन हुने खाद्यान्नको उचित संकलन, भण्डारण, प्रशोधन र वितरणको प्रभावकारी व्यवस्था नहुँदा किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य नपाउने र उपभोक्ताले महँगो मूल्यमा खाद्यान्न खरिद गर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
राष्ट्रिय खाद्य बैंकमार्फत किसानबाट उत्पादित धान, गहुँ, मकै, कोदो, फापर, दलहन, तेलहनलगायत कृषि उपज खरिद गरी सुरक्षित रूपमा भण्डारण गर्न सकिने बताइएको छ। यसले उत्पादनको बजार सुनिश्चित गर्नुका साथै आवश्यकताअनुसार देशभर खाद्यान्न वितरण गर्न सहज हुने विश्वास गरिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार प्राकृतिक विपत्ति, महामारी, खडेरी वा अन्य आपत्कालीन अवस्थाका बेला राष्ट्रिय खाद्य बैंकले खाद्यान्नको अभाव हुन नदिई आपूर्ति व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। यसबाट खाद्य संकट न्यूनीकरण गर्दै नागरिकको खाद्य सुरक्षामा टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
राष्ट्रिय खाद्य बैंकले आयातमा निर्भरता घटाउँदै स्वदेशी उत्पादनलाई प्रोत्साहन गर्ने, किसानको आम्दानी वृद्धि गर्ने र कृषि क्षेत्रमा थप लगानी आकर्षित गर्ने आधार तयार पार्ने विश्वास पनि व्यक्त गरिएको छ। उत्पादन र बजारबीचको दूरी घटाएर बिचौलियाको प्रभाव नियन्त्रण गर्नसमेत यस्तो व्यवस्था प्रभावकारी हुने बताइएको छ।
सरोकारवालाले आत्मनिर्भर, सुरक्षित र समृद्ध नेपाल निर्माणका लागि राष्ट्रिय खाद्य बैंक स्थापना अब विलम्ब गर्न नहुने बताएका छन्। खाद्य उत्पादन, भण्डारण र वितरणलाई एकीकृत प्रणालीमा व्यवस्थापन गर्दै दीर्घकालीन खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न राष्ट्रिय खाद्य बैंकलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्नुपर्नेमा उनीहरूले जोड दिएका छन्।
